Konstytucje apostolskie (380)

KSIĘGA I 

KATOLICKA NAUKA O ŚWIECKICH

 [A. WSKAZANIAOGÓLNE] 

1.O chciwości1. Dzieci Boże1, starajcie się czynić wszystko w posłuszeństwie Bogu i we wszystkim podobać się Panu Bogu naszemu. Kto bowiem pójdzie za bezprawiem i postępować będzie wbrew woli Boga, ten przed Bogiem uznany zostanie za lud nieprawy. 
2. Wystrzegajcie się zatem wszelkiej chciwości i nieprawości, gdyż napisano w Prawie: „Nie będziesz pożądał żony bliźniego swego ani jego pola, ani jego sługi, ani jego służebnicy, ani jego wołu, ani jego jucznego zwierzęcia, ani żadnej rzeczy, która do niego należy”2, bo wszelkie takie pożądanie pochodzi od złego3. 3. Kto pożąda żony albo niewolnika czy niewolnicy bliźniego swego4, ten już w sercu swoim jest cudzołożnikiem i złodziejem, a jeśli się nie opamięta, już został potępiony przez Pana naszego Jezusa Chrystusa; Jemu niech będzie chwała na wieki, amen.4. Mówi bowiem w Ewangelii, rekapitulując, potwierdzając i wypełniając dekalog Prawa: Napisano w Prawie5: „«Nie będziesz cudzołożył», a Ja wam powiadam”6 – to znaczy: W Prawie przemawiałem przez Mojżesza, teraz zaś mówię wam osobiście: „Każdy, kto pożądliwie spojrzy na żonę bliźniego swego, już w swoim sercu dopuścił się z nią cudzołóstwa”7. W ten sposób pożądający w myśli został uznany za cudzołożnikaA. 


3*35. Kto zaś pożąda wołu1 albo osła, czyż nie pragnie ich ukraść, przywłaszczyć sobie albo uprowadzić? A kto pożąda pola2 i trwa w tym pragnieniu, czyż nie zamyśla przewrotnie przekroczyć miedzy i zmusić właściciela, aby to pole oddał mu za darmo? Prorok wszak powiada w pewnym miejscu: „Biada tym,którzy przydają dom do domu, przyłączają rolę do roli, aby zabrać coś bliźniemu”3, i rzecze: „Czyż sami będziecie mieszkali na ziemi? Doszło to do uszu Pana Zastępów”4. I w innym miejscu: „Przeklęty, kto przesuwa miedzę swe-go bliźniego; – a cały lud powie: «Amen, amen»”5. Dlatego mówi Mojżesz:„Nie przesuniesz miedzy swego bliźniego, ustalonej przez twych przodków”6.6. Dlatego Bóg zesłał na takich lęki, śmierć, trybunały, skazujące wyroki.7. Ludzie zaś posłuszni Bogu mają tylko jedno proste i żywe prawo Boże, które brzmi: „Nie czyń drugiemu tego, czego nie chcesz, aby on ci uczynił”7. 8. Jeśli nie chcesz, aby ktoś patrzył pożądliwie na twoją żonę, chcąc ją znieprawić,sam nie patrz z pożądliwością na żonę swego bliźniego. 9. Jeśli nie chcesz, aby zabrano ci płaszcz, sam nie zabieraj płaszcza swego bliźniego. 10. Jeśli nie chcesz, aby cię uderzono, zelżono, znieważono, ty sam nie rób tego drugiemu.

2.O nieodpłacaniu zniewag ani nie braniu odwetu na krzywdzicielu1. Ktoś cię przeklina? Ty go błogosław, ponieważ w Księdze Liczb jest napisane: „Niech będzie błogosławiony, kto ciebie błogosławi, a kto cię przeklina, niech będzie przeklęty”8. Podobnie napisano w Ewangelii: „Błogosławcie tych, którzy was przeklinają”9. 2. Jeśli was krzywdzą, nie odpowiadajcie złem, lecz znoście je, bo w Piśmie powiedziano: „Nie mów: «Za wyrządzone zło odpłacę mojemu wrogowi», lecz znoś je, aby ci pomógł Bóg i wywarł pomstę na tym, kto ciebie skrzywdził”10. 3. Wszak powiedziano także w Ewangelii: „Miłujcie waszych nieprzyjaciół, dobrze czyńcie tym, którzy was nienawidzą”1, „i módlcie się za tych, którzy was oczerniają i prześladują”2,„a będziecie synami Ojca waszego, który jest w niebie; ponieważ On sprawia,że słońce Jego wschodzi nad złymi i nad dobrymi, i On zsyła deszcz na sprawiedliwych i niesprawiedliwych”3. 4. Przestrzegajmy więc, najmilsi, tych przykazań, a wypełniając je okażemy się „dziećmi światłości”4.

[B. WSKAZANIADLAMĘŻCZYZN] 

3.O strojeniu się i wynikającym stąd grzechu1. „Wspierajcie więc siebie nawzajem, słudzy i synowie Boży”5. 2. Mężu,[wspieraj] żonę, nie bądź zarozumiały ani pyszny, lecz miłosierny, wspaniałomyślny, chciej się podobać tylko własnej żonie i jej schlebiać z szacunkiem,staraj się być dla niej miły; nie wkładaj pięknych szat po to, aby w innej wzbudzić pożądanie6. 3. Jeśli bowiem uwiedziony przez nią popełnisz z nią grzech, na ciebie spadnie wieczna śmierć od Boga, i doznasz srogiej kary.4. A jeśli nie popełnisz tego haniebnego czynu, lecz odtrącisz ją i odrzucisz hańbę, to i tak zgrzeszyłeś, choć może w inny sposób; jednakże to twoja dbałość o wygląd zewnętrzny sprawiła, że owa kobieta zaczęła ciebie pożądać.To z twego powodu zapaliła się w niej ochota, aby popełnić z tobą cudzołóstwo. 5. Twoja wina nie jest wprawdzie ciężka, ponieważ ty jej nie nagabywałeś, aby ją usidlić. Ty jej nie pożądałeś, a ponieważ jej nie uległeś, zaznasz miłosierdzia od Boga, który powiedział: „Nie będziesz cudzołożył”7, i: „Nie będziesz pożądał”8. 6. Choć bowiem to ona wypatrywała ciebie albo przypadkiem spotkawszy cię doznała zaćmienia umysłu i cię nagabywała, a ty, jako człowiek pobożny odtrąciłeś ją, unikałeś jej i nie zgrzeszyłeś z nią, to jednak jej serce zostało zranione, bo jesteś przystojny, młody i wytworny, i ona zakochała się w tobie; okazuje się więc, że jesteś winien jej upadku, gdyż spowodowałeś jej zgorszenie i dziedziczysz jej przekleństwo1.7. Dlatego proś Pana Boga, aby z tego powodu nie było ci przypisane żadne  zło. Nie powinieneś się podobać ludziom dla grzechu, lecz Bogu ku świętości2, aby mieć udział w życiu i wiecznym odpoczynku. 8. Nie poprawiaj zatem naturalnej urody danej ci przez Boga, lecz skromnie ukrywaj ją przed ludźmi, nie zapuszczaj włosów na głowie, lecz raczej skracaj je i ścinaj, dbając o swą fryzurę, abyś czesząc włosy i perfumując je nie ściągał na siebie uwagi kobiet, które w ten sposób dają się uwieść albo które uwodzą ciebie. 9. Nie staraj się też ubierać wykwintnie, aby uwodzić kobiety; nie wkładaj przewrotnie modnych spodni ani sandałów na nogi, lecz ubieraj się godnie i jak należy; nie wkładaj na palce złotych pierścieni, bo to wszystko świadczy o rozwiązłości.Jeśli stroisz się bardziej, niż wypada, nie postępujesz sprawiedliwie. 10. Jesteś chrześcijaninem i człowiekiem Bożym3, nie wolno ci zatem zapuszczać włosów na głowie ani ich zaplatać – bo to przejaw zbytku – nie wolno ich namaszczać, fryzować, rozpuszczać, spinać ani farbować, skoro również Prawo zabrania tego w Księdze Powtórzonego Prawa: „Nie będziecie nosić loków na głowie ani golić się do gołej skóry”4. 11. Nie wolno ci też golić zarostu na brodzie oraz wbrew naturze zmieniać wyglądu ludzkiej twarzy; powiada bowiem Prawo: „Nie będziecie golić waszej brody”5. Twarz bez zarostu Bóg Stwórca przeznaczył dla kobiet, a uznał ją za niestosowną dla mężczyzn. Jeśli golisz się po to, aby zyskać na urodzie, sprzeciwiasz się Prawu i będziesz wstrętny przed Bogiem, który cię stworzył na swój obraz6. 12. Jeśli więc chcesz się podobać Bogu7, unikaj wszystkiego, czym On się brzydzi, i nie czyń ni-czego, co Mu się nie podoba.

6*64.O tym, że nie należy wtrącać się do spraw ludzi źle żyjących, ale zajmować się własnymi1. Nie włócz się i nie wałęsaj po ulicach, gapiąc się bez celu na tych, którzy żyją występnie, lecz zajmij się swoim rzemiosłem i swoją pracą, staraj się dążyć do tego, co miłe Bogu, i rozmyślaj nieustannie nad słowami Chrystusa.2. Pismo bowiem mówi do ciebie: „Jego Prawo rozważaj w dzień i w nocy,chodząc po polu i siedząc w domu, kładąc się spać i wstając ze snu, abyś wszystko rozumiał”1.

6.O powstrzymywaniu się od czytania ksiąg spoza tego kanonu1. Unikaj wszelkich książek pogańskich. 2. Cóż bowiem masz wspólnego z obcymi naukami i prawami albo z fałszywymi prorokami2, którzy słabych ludzi odciągają od wiary? 3. Czego ci brakuje w Prawie Bożym, iżbyś miał się zwracać ku pogańskim baśniom? 4. Jeśli chcesz poznawać historię, masz Księgi Królewskie; jeśli chcesz czytać dzieła przepojone mądrością albo poezję, masz proroków, Hioba, autora [Księgi] Przysłów: znajdziesz tam więcej mądrości niż w całej poezji i sofistyce, gdyż są to słowa Pana, jedynego mądrego Boga. 5. Jeśli szukasz poezji lirycznej, masz Księgę Psalmów, jeśli interesują cię początki [świata], masz Księgę Rodzaju, jeśli przepisy prawne i przykazania, masz przesławne Prawo Pana. 6. Starannie zaś unikaj wszelkich ksiąg obcych i diabelskichA. 7. Jednakże przy lekturze Prawa unikaj w nim obcych wtrętów3, może nie wszystkich, lecz przynajmniej niektórych przepisów drugiego prawaB. Czytaj je tylko odnośnie do historii, aby poznać i wielbić Boga za to, że zdjął z ciebie wiele ciężkich więzów. 8. Staraj się dowiedzieć, czym jest prawo naturalne1 oraz co zawierają obce wtręty drugiego prawa, dane później na pustyni tym, którzy uczynili sobie cielca2. 9. Prawem jest to, co mówił Pan Bóg, zanim lud oddał pokłon cielcowi, czyli Dekalog.Jeśli zaś idzie o więzy narzucone im po popełnieniu grzechu, nie obciążaj nim i siebie. 10. Zbawiciel nasz bowiem przyszedł jedynie po to, aby „wypełnić Prawo i proroków”3 oraz usunąć albo zmienić więzy obcych wtrętów drugie-go prawa. Dlatego wzywając nas do siebie powiedział: „Przyjdźcie do Mnie wszyscy, którzy utrudzeni i obciążeni jesteście, a Ja was pokrzepię”4. 11. Kiedy więc przeczytasz Prawo, które zgadza się z Ewangelią i Prorokami, czytaj również Księgi Królewskie, a dowiesz się, że sprawiedliwi królowie byli wywyższani przez Boga, a dana im obietnica wiecznego życia niezawodna jest u Niego, oraz że ci królowie, którzy popełnili cudzołóstwo odwracając się od Boga, w swym odstępstwie natychmiast zostali zgubieni sprawiedliwym wyrokiem Boga i pozbawieni Jego życia, otrzymując wieczną karę5 zamiast odpoczynku. 12. Dzięki tej lekturze bardzo wzrośniesz w wierze i zbudujesz się w Chrystusie, którego jesteś ciałem i członkiem6.13. Gdy się przechadzasz po rynku i chcesz się wykąpać, korzystaj w łaź-ni przeznaczonej dla mężczyzn; nie pokazuj kobietom swego ciała w nieprzystojnej nagości ani nie przyglądaj się widokowi nie przeznaczonemu dla mężczyzn, abyś sam nie wpadł w pułapkężądzy albo nie uwiódł innej osoby.14. Przestrzegaj tego wszystkiego, a nie zastawisz pułapki na swoją duszę7. 
7.O kobiecie niegodziwej 
1. Zobaczmy, co mówi święte słowo w Księdze Mądrości: 2. „Synu, prze-strzegaj słów moich, moje nakazy przechowuj u siebie”8. 3. „Mów, że Mądrość jest twoją siostrą, uczyń roztropność swoją przyjaciółką, aby cię strzegła przed obcą i złą kobietą, gdy cię zaczepia miłymi słowami. 4. Przez okno swego domu wygląda na ulicę, aby wybrać wśród nierozważnej młodzieży chłopca lekko-myślnego, który idzie rynkiem obok jej domu i gawędzi o wieczornym zmroku, gdy nastaje cisza i nocna ciemność. 5. Owa kobieta wychodzi mu naprzeciw w stroju nierządnicy, który w drżenie wprawia serca młodzieńców; podnieconaA i rozpustna; jej nogi nie ustoją w domu; kręci się na zewnątrz albo czatuje na ulicach po wszystkich rogach. 6. Potem objęła go i pocałowała,z bezwstydnym spojrzeniem rzekła do niego: «Składam dzisiaj ofiarę pokoju, wypełniam moje ślubowanie. Dlatego wyszłam ci naprzeciw, szukając ciebie i cię znalazłam; usłałam me łoże kilimem, rozłożyłam egipskie dywany, skropiłam mą pościel szafranem, a dom cynamonem. Chodź, zażyjmy aż do rana miłości, pójdź, cieszmy się rozkoszą»”1. I Pismo dodaje:7. „Omamiła go długą mową, usidliła go sidłami swych warg, a on poszedł za nią jak ogłupiały”2. 8. I dalej: „Nie słuchaj przewrotnej kobiety, bo miód wycieka z ust nierządnicy, który do czasu namaszcza twoje gardło, lecz później okaże się bardziej gorzki niż żółć i ostrzejszy niż miecz obosieczny”3.9. I jeszcze: „Lecz odejdź szybko, nie ociągaj się i nie patrz na nią”4, „bo wielu zraniła, wielu powaliła, a tych, których zabiła, nie można policzyć”5.10. W przeciwnym razie powiada: „Na końcu przyjdzie ci użalać się nad sobą,gdy wyczerpiesz siły swego ciała, i powiesz: «Czemu gardziłem nauką, a serce moje nie przyjmowało skarcenia sprawiedliwych? Nie słuchałem głosu mego wychowawcy i nauczyciela, nie nadstawiałem mego ucha; popadłem nie-omal we wszystkie nieszczęścia»”6.11. Nie chcemy przytaczać zbyt wielu cytatów, a jeśli coś pominęliśmy, to wy, mędrcy, wybierajcie sobie piękne teksty Pisma Świętego i umacniajcie się nimi, odrzucajcie wszystko, co złe, aby okazać się świętymi w życiu wiecznym u Boga.




https://wydawnictwowam.pl/prod.constitutiones-apostolorum.7828.htm?sku=63322